Jak wygląda prawidłowo zbudowany i zdrowy język?
Zdrowy język ma różowy kolor i matową, lekko szorstką powierzchnię, utworzoną przez brodawki śluzówkowe: nitkowate (nadające szorstkość), grzybowate (z kubkami smakowymi na czubku i brzegach), okolone (w kształcie litery V z tyłu) oraz liściaste (na tylnych brzegach). Cienki, przejrzysty nalot po przebudzeniu jest zjawiskiem fizjologicznym ze względu na mniejsze wydzielanie śliny w nocy.
Stan języka najlepiej oceniać rano w dziennym świetle, przed posiłkiem i kawą, pamiętając o obejrzeniu jego boków oraz spodu, gdzie prześwitują naczynia krwionośne. Barwiące produkty, takie jak buraki czy jagody, zmieniają odcień błony śluzowej tylko przejściowo.
Biały nalot – od zaniedbań higienicznych po grzybicę i leukoplakię
Gruby, biały nalot tworzą bakterie, złuszczony nabłonek i resztki pokarmowe. Jego narastaniu sprzyja oddychanie przez usta, odwodnienie oraz niedostateczna higiena jamy ustnej. Inne podłoże ma grzybica jamy ustnej (kandydoza), wywołana przez Candida albicans. Grzybiczy nalot przypomina twarożek i łatwo schodzi przy delikatnym przetarciu, odsłaniając zaczerwienioną błonę śluzową. Zakażeniu sprzyjają stosowanie sterydów wziewnych, antybiotykoterapia, cukrzyca i korzystanie z protez zębowych.
Jeśli białej plamy nie da się zetrzeć, może to być leukoplakia – zmiana potencjalnie rokowana jako przednowotworowa, wymagająca oceny stomatologicznej i biopsji.
Gładki i czerwony język – sygnał niedoborów witaminowych
Wygładzenie i zanik brodawek (atroficzne zapalenie języka) sprawiają, że język staje się czerwony, błyszczący i piekący. Najczęściej odpowiada za to niedobór żelaza, witaminy B12, kwasu foliowego oraz witamin B2 i B3. Szybko odnawiający się nabłonek języka silnie reaguje na brak tych mikroskładników.
W anemii złośliwej (autoimmunologicznym zaburzeniu wchłaniania B12) występuje tzw. zapalenie języka Huntera. Podobny obraz obserwuje się przy celiakii i przewlekłej suchości w ustach. Natomiast blady język sugeruje niedokrwistość. Przed rozpoczęciem suplementacji konieczne jest wykonanie morfologii oraz oznaczanie poziomu ferrytyny, B12 i kwasu foliowego (wysokie dawki folianów mogą maskować niedobór B12 w wynikach krwi).
Język geograficzny i pobruzdowany
Język geograficzny (łagodne wędrujące zapalenie języka) objawia się czerwonymi plamami bez brodawek z białawą obwódką, które zmieniają swój kształt i położenie na przestrzeni dni. Zjawisko to dotyczy od 1 do kilku proc. populacji, występuje częściej u osób z łuszczycą i nie ma charakteru złośliwego.
Z kolei język pobruzdowany posiada głębokie szczeliny na powierzchni grzbietowej – w bruzdach mogą zalegać resztki jedzenia, dlatego wymagają one delikatnego oczyszczania. Oba stany mają charakter łagodny i nie wymagają leczenia, jeśli nie wywołują dolegliwości bólowych.
Dalszy ciąg na następnej stronie
