Tłuszcz trzewny i ektopowy – zagrożenie ukryte wewnątrz ciała
Około 80–90 proc. tkanki tłuszczowej stanowi tłuszcz podskórny (na biodrach czy udach), który wykazuje stosunkowo neutralny wpływ na metabolizm. Prawdziwe zagrożenie stanowi tłuszcz trzewny (wisceralny), zlokalizowany wewnątrz jamy brzusznej wokół wątroby, jelit i trzustki. U mężczyzn stanowi on 10–20 proc. całkowitej masy tłuszczu, a u kobiet 5–8 proc.
Komórki tłuszczu trzewnego uwalniają wolne kwasy tłuszczowe bezpośrednio do żyły wrotnej, prowadzącej do wątroby. Gdy jest ich zbyt dużo, organizm zaczyna odkładać je w komórkach narządów miąższowych – tkance wątrobowej, mięśniach czy wokół serca. Lekarze określają to zjawisko mianem tłuszczu ektopowego (nagromadzonego poza właściwą tkanką tłuszczową). U kobiet po menopauzie spadek poziomu estrogenów sprzyja przesunięciu magazynowania tłuszczu z okolic bioder właśnie na brzuch.
Zjawisko TOFI – szczupła sylwetka i stłuszczone narządy
Prawidłowy wskaźnik BMI nie gwarantuje zdrowia metabolicznego. Osoby z tak zwanym fenotypem TOFI (Thin Outside, Fat Inside) posiadają prawidłową masę ciała, ale w badaniach obrazowych wykazują nadmiar tłuszczu trzewnego. Podobny problem dotyczy otyłości sarkopenicznej u seniorów, u których zanikające mięśnie zostają zastąpione przez tkankę tłuszczową bez wyraźnej zmiany wagi.
Badanie przeprowadzone na grupie ponad 15 tysięcy dorosłych Amerykanów wykazało, że osoby z prawidłowym BMI i otyłością brzuszną cechowały się wyższym ryzykiem zgonu niż osoby z nadwagą bez otyłości brzusznej. Ponieważ szczupłe osoby rzadziej podejrzewają u siebie zaburzenia metaboliczne, rzadziej wykonują badania profilaktyczne.
Zaburzenia glikemii, stłuszczenie wątroby i dyslipidemia
Tłuszcz gromadzący się w mięśniach i wątrobie zakłóca prawidłową odpowiedź tkanek na insulinę. Glukoza gorzej wnika do komórek, a trzustka próbuje kompensować ten stan zwiększonym wydzielaniem hormonu. Postępująca insulinooporność prowadzi do stanu przedcukrzycowego i cukrzycy typu 2 (ok. 85–90 proc. chorujących na nią osób zmaga się z nadwagą lub otyłością).
Nadmiar lipidów w wątrobie wywołuje stłuszczeniową chorobę wątroby związaną z zaburzeniami metabolicznymi (MASLD), która dotyczy nawet 30 proc. populacji i w nieleczonych przypadkach może prowadzić do włóknienia oraz marskości narządu. Stłuszczona wątroba zwiększa ponadto produkcję lipoprotein VLDL, co podnosi stężenie trójglicerydów we krwi i obniża stężenie ochronnego cholesterolu HDL.
Dalszy ciąg na następnej stronie
